Freelance Web Tasarımcı mı, Ajans mı? 2026'da Doğru Seçim
Freelance web tasarımcı mı, ajans mı? Bütçe, iletişim, süreklilik ve risk açısından iki modeli karşılaştırdık; hangi projede hangisinin mantıklı olduğunu somut ölçütlerle...
Devamını okuWeb tasarımında kullanılan temel yazılım dilleri 2013'te de bugün de aynı üçlüdür: yapı için HTML, görünüm için CSS, etkileşim için JavaScript. Sunucu tarafında ise PHP hâlâ en yaygın dillerden biri. Değişen, dillerin kendisinden çok onları kullanma biçimimiz, araçlarımız ve beklentilerimiz oldu; Kürekod'un 2013'te başlayan freelance çalışmalarından bu yana sahada gördüklerimizi aşağıda özetledik.
2013: Flash'ın son yılları ve Internet Explorer derdi
Kürekod'un ilk yıllarında Flash ile yapılmış tanıtım siteleri hâlâ karşımıza çıkıyordu. Açılışta dönen animasyonlar, "girişi geç" butonları ve arama motorlarının içini okuyamadığı sayfalar... Akıllı telefonların Flash'ı desteklememesi bu teknolojinin sonunu çoktan getirmişti; Adobe da desteği 2020'nin sonunda resmen bitirdi. Flash ile yapılmış siteleri yenilemek, o yıllarda sektörün tanıdık işlerinden biriydi.
O dönemin bir diğer gerçeği tarayıcı uyumluluğuydu. Aynı sayfanın eski Internet Explorer sürümlerinde düzgün görünmesi için ek stil dosyaları ve küçük hileler yazmak, işin sıradan bir parçasıydı. Microsoft'un Internet Explorer masaüstü uygulamasına desteği 2022'de sonlandırmasıyla bu yük büyük ölçüde tarihe karıştı.
Değişmeyen üçlü: HTML, CSS ve JavaScript
HTML: iskelet
HTML sayfanın yapısını kurar: başlıklar, paragraflar, listeler, formlar, bağlantılar. HTML5 ile birlikte header, nav, main, article gibi anlamlı etiketler yaygınlaştı. Bugün iyi yazılmış bir HTML, yalnız tarayıcı için değil; arama motorları, ekran okuyucular ve yapay zekâ araçları için de sayfanın ne anlattığını açıkça söyleyen bir belge demek.
CSS: görünüm
2013'te sayfa düzeni kurmak için float'larla, hatta yer yer tablolarla uğraşıyorduk. Bootstrap gibi grid sistemleri bu yüzden hızla yayıldı: satır ve sütun mantığıyla, farklı ekran boyutlarına uyum sağlayan düzenler kurmayı kolaylaştırdı. Grid mantığını merak ediyorsanız Bootstrap grid sistemi nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Bugün Flexbox ve CSS Grid tarayıcıların yerleşik özellikleri. CSS değişkenleri, medya sorguları ve geçiş efektleriyle, eskiden JavaScript gerektiren pek çok iş yalnız CSS ile yapılabiliyor. Bootstrap ise ortadan kalkmadı, olgunlaştı; kurumsal projelerde hızlı, tutarlı ve ekipteki herkesin bildiği bir temel sunmaya devam ediyor.
JavaScript: jQuery'den vanilla JS'e
2016–2018 arasında reklam ajanslarına white-label olarak yaptığımız PSD to HTML ve PSD to Bootstrap işlerinde jQuery neredeyse varsayılan bir bileşendi; o dönemin Bootstrap sürümlerinin etkileşimli parçaları da zaten ona bağlıydı. Tarayıcılar arası farkları kapatan, kısa sözdizimli bu kütüphane o yıllarda haklı bir standarttı. Tasarım dosyalarının koda nasıl döküldüğünü PSD to HTML nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.
2015'te gelen ES6 ile JavaScript'in kendisi modernleşti, tarayıcılar birbirine yaklaştı ve Internet Explorer emekliye ayrıldı. Böylece jQuery'nin varlık nedenlerinin çoğu ortadan kalktı; Bootstrap 5'in jQuery bağımlılığını bırakması da bu değişimin simgesi oldu. Bugün yeni projelerde varsayılan tercihimiz saf (vanilla) JavaScript: ek kütüphane yükü yok, sayfa daha hızlı açılıyor, bakım daha kolay.
Sunucu tarafı: elle yazılmış PHP'den Laravel'e
İçeriği veritabanından çeken, formu işleyen, yönetim panelini çalıştıran sunucu tarafında PHP, Türkiye'de kurumsal web projelerinin en yaygın dillerinden biri oldu ve hâlâ öyle. Paylaşımlı hostinglerde sorunsuz çalışması, geliştirici bulmanın kolaylığı ve geniş topluluğu bunun başlıca nedenleri.
Ajanslar için sık yaptığımız HTML to PHP ve JPG to PHP işleri, statik tasarımları dinamik sayfalara çevirmekti. O yıllarda kodlar çoğu projede sıfırdan yazılır, bir projeden ötekine kopyalanarak taşınırdı. PHP 7 ile gelen ciddi performans artışı ve PHP 8'in modern dil özellikleri, bu dili "eski" olarak görülmekten çıkardı.
Asıl dönüşümü ise Laravel gibi framework'ler getirdi. Yönlendirme, veritabanı işlemleri, güvenlik önlemleri, form doğrulama ve Blade şablonlama için hazır ve düzenli bir yapı sunması, projeleri daha güvenli ve sürdürülebilir kıldı. Bugün özel ihtiyaçları olan projelerde tercih ettiğimiz yığın sade: Laravel, Blade, Bootstrap 5, vanilla JavaScript ve MySQL. Bu tür projelerin kapsamını görmek isterseniz Digital Küre'nin özel web yazılımı hizmetine bakabilirsiniz.
Framework'ler ve CMS'ler: doğru araç, doğru iş
Ön yüz framework'leri
React, Vue ve benzeri ön yüz framework'leri son on yılda büyük yer kaplayan araçlar oldu. Karmaşık panel uygulamalarında ve verinin anlık güncellendiği arayüzlerde ciddi kolaylık sağlıyorlar. Ama kurumsal bir tanıtım sitesi için genellikle gereğinden ağırlar. Sunucuda üretilen hızlı HTML ve üzerine gerektiği kadar JavaScript, çoğu işletmenin ihtiyacını daha az maliyetle ve daha kolay bakımla karşılıyor.
Hazır CMS'ler
WordPress başta olmak üzere hazır içerik yönetim sistemleri, 2013'te olduğu gibi bugün de küçük siteler ve bloglar için hızlı bir başlangıç yolu. Dikkat edilmesi gereken nokta eklenti sayısı: her eklenti ayrı bir güncelleme, güvenlik ve hız yükü demek. Eklentiyle büyüyen bir site bir noktadan sonra yönetilmesi zor bir yamalı bohçaya dönüşebilir; o eşiğe gelindiğinde özel bir yapı uzun vadede daha ekonomik olur.
Yapay zekâ destekli kod araçları
Son yılların en büyük değişikliklerinden biri de kod yazarken yapay zekâ araçlarının kullanılması. Tekrarlayan işleri hızlandırıyor, hata ayıklamada zaman kazandırıyorlar. Ama dilleri bilmeyi gereksiz kılmıyorlar; tersine, üretilen kodun doğru, güvenli ve sürdürülebilir olup olmadığını değerlendirmek için sağlam bir temel bilgisi her zamankinden önemli. Aracı kullanan kişi HTML, CSS ve PHP'nin mantığını bilmiyorsa, hızla üretilen kod aynı hızla sorun da üretebilir.
13 yılda değişenler, değişmeyenler
| Konu | 2013 civarı | 2026 |
|---|---|---|
| Animasyon ve etkileşim | Flash kalıntıları, jQuery eklentileri | CSS animasyonları, vanilla JavaScript |
| Sayfa düzeni | Float, tablo, ilk grid sistemleri | Flexbox, CSS Grid, Bootstrap 5 |
| Sunucu tarafı | Elle yazılmış PHP dosyaları | Modern PHP ve Laravel gibi framework'ler |
| Tarayıcı derdi | Eski Internet Explorer sürümleri | Güncel tarayıcılar arasında küçük farklar |
| Öncelik | Masaüstü görünüm | Mobil öncelik, hız ve erişilebilirlik |
Değişmeyen ise şu: iyi bir site hâlâ temiz HTML, düzenli CSS ve ölçülü JavaScript üzerine kurulur. Araçlar değişti; sağlam temelin değeri değişmedi. Web teknolojilerinin çok daha uzun tarihçesini merak edenler için Digital Küre'nin web tasarımın 1991'den bugüne gelişimini anlatan yazısı, bu on üç yılı daha geniş bir perspektife oturtuyor.
Site yaptırırken dil tartışmasına ne kadar girmelisiniz?
İşletme sahibi olarak hangi dilin ya da framework'ün kullanılacağını bilmeniz gerekmez. Ama üç soruyu mutlaka sormalısınız: Kullanılan altyapı yaygın ve güncel mi? Kodlar size teslim edilecek mi? Yarın başka bir geliştirici bu projeyi devralabilir mi?
Bu üç sorunun cevabı "evet" ise dil seçimi büyük olasılıkla doğru yapılmıştır. Cevaplardan biri belirsizse, en modern teknolojiyle yapılmış bir site bile birkaç yıl sonra sizi tek bir kişiye ya da firmaya bağımlı bırakabilir. On üç yılda öğrendiğimiz en net ders de bu: teknoloji seçimi moda olana göre değil, sitenin yaşayacağı süreye göre yapılmalı.